Süre: 10 Hafta
Başvuru Tarihleri: 25 Ekim-1 Kasım 2026
Ders Tarihleri:
Her Hafta Çarşamba Günü 20:00
4-11-18-25 Kasım
2-9-16-23-30 Aralık
6 Ocak
Katılımcı Kriterleri: Program, tüm ilgililerin başvurusuna açıktır.
Katılım Kuralları:
Katılımcıların sertifika almaya hak kazanabilmeleri için en fazla bir ders devamsızlığı yapmaları gerekmektedir.
Derslere kameralar açık şekilde katılım sağlanması önemle rica edilir.
Derslerin verimliliğini artırmak ve etkileşimli bir öğrenme ortamı oluşturmak amacıyla katılımcıların ders öncesinde belirlenen okuma önerilerini inceleyerek hazırlıklı gelmeleri beklenmektedir.
Açıklama
Tefsir Etüdleri, üniversite öğrencilerine Kur’an metnini yöntemli okuma becerisi kazandırmayı hedefleyen 10 haftalık bir seminer serisidir. Her oturumda bir yöntem konusu ele alınacak ve aynı hafta bu yöntem Alak, Bakara, Zümer ve Fussılet surelerinden seçilmiş sureler üzerinde uygulanacaktır.
Programın genel amacı, katılımcıların Kur’an’ı anlamaya dair usul bilgisini edinmesinin yanı sıra meal ve tefsirleri karşılaştırmalı ve eleştirel biçimde okuyabilmesini de kapsamaktadır. Ayrıca kavram, kelime, bağlam ve bütünlük tahlili yaparak bir pasajı bağımsız biçimde çalışabilecek düzeye gelmesidir.
Programda yöntem sunumları, metin atölyeleri ve grup tartışmaları birlikte yürütülecektir.
1. Hafta – Kur’an’ı Anlamada Yöntem
Uygulama metni: Alak 1–5
Vahiy ve nüzûl süreci
Kur’an’ın kendini tanıtan ifadeleri: hüdâ, zîkr ve beyan
Tefsir, te’vil ve meal kavramları
Tefsirin ana yönelimleri: rivayet, dirayet, işârî ve maksadî
İlk vahiyde okuma ve bilgi vurgusu
2. Hafta – Meal ve Tefsir Okuma Yöntemleri
Uygulama metni: Alak 6–19
Lafzî ve tefsirî meal
Parantez, ekleme ve terim tercihleri
Yaygın meal hataları
Bir tefsiri yazarının, döneminin ve yönteminin ışığında okuma
Farklı meallerde “istiğnâ”, “tuğyân” ve “nâsiye” kelimelerinin karşılaştırılması
3. Hafta – Bağlam ve Nüzûl Ortamı
Uygulama metni: Bakara 1–20
Esbâb-ı nüzûl rivayetlerinin değeri ve sınırları
Mekkî ve Medenî dönemlerin muhatapları
Siyak-sibak
Müttakî, kâfir ve münâfık tiplerinin ayetler üzerinden incelenmesi
Tarihsel bağlamın anlamaya etkisi
4. Hafta – Kur’an Kavramlarının Anlaşılması
Uygulama metni: Bakara 30–39
Semantik yöntem
Temel ve ilişkisel anlam
Anahtar ve odak kavram
Kavramların Kur’an bütünündeki seyrini izleme
Halîfe, esmâ ve secde kavramlarının tahlili
5. Hafta – Çok Anlamlı Kelimelerin Tahlili
Uygulama metni: Bakara 142–152
Vücûh ve nezâir geleneği
Sözlük anlamı ile bağlam anlamı arasındaki ilişki
Kıraat farklılıklarının anlamaya etkisi
Ümmet, vasat ve şehid kelimelerinin farklı ayetlerde incelenmesi
6. Hafta – Kur’an’ın Kur’an’la ve Sünnetle Tefsiri
Uygulama metni: Bakara 255–257
Paralel ayetlerin bulunması ve kullanımı
Hadislerin tefsirdeki yeri ve sınırları
Sahih-zayıf hadis ayrımının önemi
Âyetü’l-kürsî’deki sıfatların diğer ayetlerle açıklanması
“Lâ ikrâhe fi’d-dîn” ifadesinin Kur’an bütünü içinde değerlendirilmesi
7. Hafta – Ayet ve Surelerin Uyumu
Uygulama metni: Bakara 1–5 ve 284–286
Münâsebet ilmi
Nazm anlayışı
Sure başı ile sonu arasındaki ilişki
Sure bütünlüğü
Bakara suresinin ana bölümlerini gösteren bir sure haritası hazırlanması
8. Hafta – Kur’an’ın Üslubu
Uygulama metni: Zümer 1–9, 27–29 ve 53–59
Kıssa, mesel, yemin, soru ve hitap biçimleri
Muhkem ve müteşâbih
İhlâs ve tevhid vurgusu
İki köle meselinin tahlili
Tevbe ve rahmet çağrısının hitap dili
9. Hafta – Dil, Belâgat ve Dijital Araçlar
Uygulama metni: Fussılet 1–8, 30–36 ve 53
Kelime kökü bulma
İ‘râb ve temel belâgat terimleri
Sözlük ve i‘râb kitabı kullanımı
Kur’an korpusu ve çevrim içi meal-tefsir veri tabanları
Fussılet suresinde Kur’an’ın kendini tanıtımı, istikamet, kötülüğü iyilikle savma ve âfâk-enfüs ayetleri
10. Hafta – Sentez: Kur’an’ı Bugün Okumak
Tarihsellik ve evrensellik tartışması
Maksadî okuma
Tedebbür ve okumayı hayata taşıma
Katılımcıların seçtikleri pasajlara ilişkin tahlil sunumları
Program değerlendirmesi ve kapanış
Ders Sayısı:
20