Süre: 8 Hafta
Başvuru Tarihleri: 25 Ekim-1 Kasım 2026
Ders Tarihleri:
Her Hafta Cuma Günü 20:00
6-13-20-27 Kasım
4-11-18-25 Aralık
Katılımcı Kriterleri: Program, tüm ilgililerin başvurusuna açıktır.
Katılım Kuralları:
Katılımcıların sertifika almaya hak kazanabilmeleri için en fazla bir ders devamsızlığı yapmaları gerekmektedir.
Derslere kameralar açık şekilde katılım sağlanması önemle rica edilir.
Derslerin verimliliğini artırmak ve etkileşimli bir öğrenme ortamı oluşturmak amacıyla katılımcıların ders öncesinde belirlenen okuma önerilerini inceleyerek hazırlıklı gelmeleri beklenmektedir.
Açıklama
Kaynakların Işığında İslam Tarihi: Câhiliye’den Endülüs’e dersi, İslam tarihinin kuruluş ve gelişme dönemlerini her hafta bir temel eser üzerinden okumayı amaçlamaktadır. Câhiliye toplumundan başlayarak Hz. Peygamber dönemi, Hulefâ-yi Râşidîn, Emevîler ve Abbâsîler üzerinden Endülüs’e uzanan bir tarihsel hat takip edilecektir.
Programın amacı tarihî olayları öğrenmek, tarihin nasıl yazıldığını, rivayetlerin nasıl değerlendirileceğini ve geçmişin günümüz soruları çerçevesinde nasıl okunabileceğini birlikte düşünmektir.
Katılımcılar her hafta belirlenen kitabın ilgili bölümlerini önceden okuyacak ve oturumlarda metin merkezli tartışmalara katılacaktır.
Kazanımlar
İslam tarihinin temel dönemlerini bütüncül bir çerçevede değerlendirebilecek.
Alanın temel eserlerini ve klasik kaynakları tanıyacak.
Bir tarihî rivayeti bağlamı içinde okuyup değerlendirebilecek.
Tarihî meseleleri günümüz söylemlerinden ayırarak tartışabilecek.
Akademik okuma ve kısa akademik yazı alışkanlığı edinecek.
1. Hafta – İslam Tarihine Giriş: Kaynaklar ve Yöntem
Kitap: R. Stephen Humphreys, İslâm Tarihi Metodolojisi: Bir Sosyal Tarih Uygulaması (çev. Murtaza Bedir – Fuat Aydın)
İslam tarihinin temel kaynak türleri
Kaynakların güvenilirliği meselesi
Modern araştırmaların yöntem ve yaklaşımları
Tarihî bir problemin nasıl çalışılacağı
2. Hafta – İslam Öncesi Arabistan ve Câhiliye Toplumu
Kitap: Adem Apak, Ana Hatlarıyla İslâm Öncesi Arap Tarihi ve Kültürü (Ensar Neşriyat)
Arap Yarımadası’nın coğrafyası ve etnik yapısı
Kabile düzeni
Mekke’nin dinî ve ticari konumu
Câhiliye kavramı
3. Hafta – Hz. Peygamber’in Mekke Dönemi
Kitap: Ahmet Önkal, Muhtasar Siyer-i Nebi
Nübüvvet
Davetin aşamaları
Kureyş’in tepkisi
Habeşistan hicretleri
4. Hafta – Medine Dönemi: Bir Toplumun İnşası
Kitap: Muhammed Hamidullah, İslâm Peygamberi (çev. Salih Tuğ)
Hicret
Medine Vesikası
Gazve ve seriyyeler
Hz. Peygamber’in diplomasisi
5. Hafta – Hulefâ-yi Râşidîn: Hilafet, Fetihler ve Fitne
Kitap: Belâzürî, Fütûhu’l-Büldân (çev. Mustafa Fayda; seçme bölümler)
Hilafetin ortaya çıkışı
Fetihlerin mahiyeti
Fethedilen bölgelerle kurulan ilişkiler
İç çatışmalar
6. Hafta – Emevîler: Devlet, Meşruiyet ve Muhalefet
Kitap: Julius Wellhausen, Arap Devleti ve Sukutu (çev. Fikret Işıltan)
Saltanata geçiş
Kerbelâ
Abdullah b. Zübeyr hareketi
Emevî idaresi ve çöküşü
7. Hafta – Abbâsîler ve Türklerin İslam Dünyasına Girişi
Kitap: Hakkı Dursun Yıldız, İslâmiyet ve Türkler
Abbâsî ihtilali
Arap-Türk münasebetleri
Türklerin Müslümanlaşması
Türklerin Abbâsî devletindeki yükselişi
8. Hafta – Endülüs ve Genel Değerlendirme
Kitap: Mehmet Özdemir, Endülüs Müslümanları (seçme bölümler)
Endülüs’ün fethi
Kurtuba medeniyeti
Bir arada yaşama tecrübesi
Çöküş ve Endülüs’ün günümüz söylemlerindeki yeri
Programın genel değerlendirmesi
Ders Sayısı:
16